Czym różni się kwas askorbinowy od L askorbinowego?

Kwas askorbinowy oraz L-askorbinowy są często błędnie uznawane za dwa różne związki, podczas gdy w rzeczywistości oznaczają tę samą substancję – witaminę C, niezależnie od jej pochodzenia czy sposobu produkcji. Różnica sprowadza się wyłącznie do konfiguracji nazewnictwa oraz powszechnych nieporozumień wynikających z interpretacji oznaczeń chemicznych i właściwości przestrzennych tych cząsteczek[1][4][6].

Czym jest kwas askorbinowy i L-askorbinowy?

Kwas L-askorbinowy to chemicznie czysta, aktywna biologicznie forma witaminy C występująca naturalnie oraz otrzymywana w procesach przemysłowych. Oznaczenie „L” dotyczy tzw. konfiguracji przestrzennej, nie zaś konkretnego źródła lub skuteczności działania[1][4]. Związek określany jako kwas askorbinowy to dokładnie ta sama substancja – nie istnieje żaden dodatkowy podział chemiczny między formą „L” a „ogólną”[5][6].

W przemyśle farmaceutycznym oraz spożywczym produkowana jest wyłącznie forma „L”, która posiada aktywność biologiczną witaminy C. Alternatywna konfiguracja D-askorbinowa praktycznie nie występuje w przyrodzie i nie cechuje jej aktywność witaminowa, co oznacza, że nie bierze udziału w metabolizmie człowieka[4].

Konfiguracja przestrzenna i rotacja optyczna

Oznaczenie literami „L” lub „D” odnosi się do konfiguracji przestrzennej cząsteczki – lokalizacji grupy hydroksylowej (-OH) przy asymetrycznym atomie węgla. Forma L-askorbinowa posiada tę grupę ulokowaną po lewej stronie w projekcji Fischera[3]. W odróżnieniu od mylącej terminologii, forma „L” kwasu askorbinowego skręca światło spolaryzowane w prawo, a nie w lewo, co jest często błędnie interpretowane zarówno w mediach, jak i w obrocie handlowym[4].

Stąd bierze się popularny mit lewoskrętnej witaminy C – błędne przekonanie o istnieniu dwóch rodzajów witaminy C, z których tylko „lewoskrętna” miałaby być aktywna biologicznie. W istocie zarówno naturalny, jak i syntetyczny kwas L-askorbinowy są identyczne pod względem budowy oraz działania na ludzki organizm[4][6].

Właściwości chemiczne i biologiczne

Kwas askorbinowy/L-askorbinowy ma postać białego, sypkiego proszku o lekko kwaśnym smaku. Odczyn roztworu wodnego kwasu askorbinowego wynosi około 4, co oznacza środowisko lekko kwaśne[2]. Związek jest wrażliwy na światło, wysoką temperaturę i tlen, co sprawia, że łatwo ulega utlenieniu i traci aktywność biologiczną podczas przechowywania[6].

W organizmie ludzki kwas L-askorbinowy pełni funkcję silnego antyoksydantu, neutralizując wolne rodniki, a także uczestniczy w syntezie kolagenu i procesach metabolicznych. Działając jako reduktor, witamina C oddaje elektrony i przekształca się w kwas L-dehydroaskorbinowy, który również wykazuje aktywność biologiczną[3][4].

Biodostępność i źródła pochodzenia

Badania porównawcze wykazały, że nie istnieją różnice w przyswajaniu (biodostępności) między kwasem askorbinowym/L-askorbinowym pochodzenia naturalnego a syntetycznego[5]. Niezależnie od źródła witamina C jest absorbowana przez przewód pokarmowy i wykorzystywana przez organizm w taki sam sposób.

Rynek oferuje zarówno produkty z kwasem L-askorbinowym otrzymywanym z owoców, jak i syntetycznie wytwarzane formy, jednak przemysłowa synteza zawsze zapewnia utworzenie formy „L”, która jest biologicznie aktywna[4][6].

Askorbinian sodu a kwas askorbinowy

Warto odróżnić kwas askorbinowy/L-askorbinowy od askorbinianu sodu, czyli soli sodowej kwasu askorbinowego. Jest to inna forma chemiczna powstała przez neutralizację kwasu askorbinowego sodem, co skutkuje mniej kwaśnym pH roztworu – średnio około 7-8[2]. Sól ta jest łagodniejsza dla przewodu pokarmowego, lecz pod względem biodostępności oraz działania jest porównywalna do samodzielnego kwasu askorbinowego[1].

Podsumowanie i najważniejsze różnice

Nie istnieje różnica chemiczna ani praktyczna pomiędzy kwasem askorbinowym a L-askorbinowym. Oba określenia dotyczą tej samej cząsteczki witaminy C, różnica w nazewnictwie dotyczy wyłącznie sposobu prezentowania konfiguracji izomerycznej cząsteczki, która w obu przypadkach jest formą „L” – jedyną aktywną biologicznie dla organizmu człowieka[5][6].

Mit lewoskrętnej witaminy C został skutecznie obalony przez liczne doniesienia naukowe i stanowisko farmakologów – skręcalność optyczna nie jest powiązana z konfiguracją przestrzenną ani aktywnością biologiczną kwasu askorbinowego[4][6]. Suplementując witaminę C, zarówno w formie naturalnej, jak i syntetycznej, dostarczamy identyczną substancję, która jest w pełni przyswajalna i spełnia kluczowe funkcje prozdrowotne.

Źródła:

1. https://www.i-apteka.pl/Kwas-L-askorbinowy-a-askorbinian-sodu-czym-sie-roznia-blog-pol-1609939283.html
2. https://gemini.pl/poradnik/artykul/kwas-l-askorbinowy-czy-askorbinian-sodu-czym-sie-roznia-ktory-wybrac/
3. https://www.doz.pl/czytelnia/a18269-Czy_istnieje_lewoskretna_i_prawoskretna_witamina_C_Wlasciwosci_kwasu_L-askorbinowego
4. https://formeds.pl/pages/witamina-c
5. https://apteline.pl/artykuly/witamina-c-lewoskretna-syntetyczna-naturalna-ktora-wybrac
6. https://enaturalnie.pl/blog/witamina-c-kwas-l-askorbinowy-askorbinian-sodu-acerola-historia-wlasciwosci-formy-mity-jak-stosowac-b86.html